Zakładanie sadu po sadzie. Co trzeba o tym wiedzieć?

Ze względu na obecnie relatywnie krótki czas eksploatacji sadu, dużą intensywność produkcji sadowniczej oraz malejącą dostępność ziemi w rejonach sadowniczych zjawisko zmęczenia gleby i choroba replantacji mają coraz większe znaczenie jeśli chodzi o planowanie i zakładanie sadu.

Z badań wynika, że choroba replantacji występuje w 61% ocenianych sadów. Jabłoń, a zwłaszcza drzewka jabłoni na podkładce M.9 są na nią bardzo podatne. Skutki tej choroby najbardziej widać w pierwszych latach wzrostu drzewek w sadzie. Dla sadownika, który poniósł duże nakłady na założenie sadu, właśnie te pierwsze lata mogą decydować o wejściu drzew w okres owocowania, długości okresu inwestycyjnego i wynikach finansowych całego gospodarstwa.

Zakładanie sadu a choroba replantacji

Zmęczenie gleby to obniżenie jej żyzności z powodu wytworzenia warunków niekorzystnych dla wzrostu roślin. Zjawisko to występuje w wyniku wieloletniej uprawy tego samego gatunku lub gatunków pokrewnych na tym samym stanowisku np. jabłoni po jabłoni. Skutek zmęczenia gleby stanowi choroba replantacyjna gleby. Objawami choroby replantacji może być osłabiony wzrost części podziemnej i nadziemnej, opóźnienie wegetacji i wejście drzew w okres owocowania a nawet zamieranie całych drzew.

Zakładanie sadu po sadzie. Przygotowanie gleby

Choroba replantacyjna występuje rzadziej na glebach ciężkich, o dużym kompleksie sorpcyjnym, uregulowanym odczynie i bogatych w substancję organiczną. Całkowite wyeliminowanie zmęczenia gleby jest praktycznie niemożliwe. Przywrócenie pełnej żyzności może trwać od kilku do kilkunastu lat. Planując sad po sadzie można zastosować różne metody tylko ograniczające skutki choroby replantacyjnej.

Zakładanie sadu po sadzie

Wiosenne zakładanie sadu po sadzie wykarczowanym jesienią nie jest wskazane

fot. Anita Łukawska

Z powodu zmęczenia gleby niewskazane jest karczowanie sadu jesienią. Nie zaleca się też zakładania nowych kwater w tym samym miejscu już wiosną następnego roku. Niemniej zwolennicy takiego rozwiązania uważają, że unikną długiej przerwy w produkcji. Nowe drzewka mogą się przyjąć zanim nastąpi rozkład starych korzeni i związków fitotoksycznych. A jeżeli zima przyjdzie późno i będzie łagodna, to sadownik zdąży do wiosny wykonać wszystkie niezbędne prace. Lepiej jednak poświęcić 2 lata na przerwę w uprawie i bardzo staranne przygotowanie gleby pod nowe nasadzenia.

Przygotowania gleby obarczonej ryzykiem choroby replantacyjnej zaczynamy od wykarczowania i usunięcia wszystkich resztek starych drzew i ich korzeni. Następnie pobieramy próbki gleby i wykonujemy analizy warstwy ornej oraz podornej gleby. Kolejną ważną czynnością jest wapnowanie i wymieszanie wapna z glebą oraz usunięcie chwastów trwałych.

Uprawa roślin fitosanitarnych i na nawóz zielony

Zabiegiem ograniczającym zmęczenie gleby jest uprawa roślin fitosanitarnych oraz na zielony nawóz. Warto to robić nawet przez 2 kolejne lata, wysiewając przemiennie takie rośliny jak: owies, żyto, gorczycę, grykę, najlepiej w mieszankach z bobowatymi (gorczyca + seradela + rzodkiew oleista lub łubin żółty + peluszka + gorczyca).

Uprawa w plonie głównym kukurydzy i zbóż ograniczy zarówno skutki replantacji, jak i przeżywalność w glebie bakterii Agrobacterium tumefaciens, sprawcy guzowatości korzeni. Natomiast uprawa gryki może dodatkowo obniżyć liczebność pędraków w glebie. Rośliny fitosanitarne dzięki właściwościom allelopatycznym ograniczają liczebność patogenów i szkodników glebowych, hamują kiełkowanie chwastów i stymulują rozwój pożytecznej mikroflory. Zaorane dostarczają materii organicznej oraz składników pokarmowych.

Nawożenie

Jesienią, przed wiosennym sadzeniem drzew, należy zastosować nawożenie organiczne w formie obornika. Poza tym aplikujemy nawozy mineralne zawierające fosfor i potas (zgodnie z wynikami analizy gleby) pod głęboką orkę zimową.

Dodatkowym zabiegiem ograniczającym skutki choroby replantacyjnej jest głęboszowanie oraz biofumigacja zmielonymi nasionami roślin kapustnych.

Planując zakładanie sadu jabłoniowego w warunkach choroby replantacji należy zakupić materiał jak najlepszej jakości na podkładkach B9, M.7, CG41, tolerancyjnych w stosunku do zmęczenia gleby. Oprócz wapnowania, uprawy roślin fitosanitarnych i nawożenia organicznego można wymienić glebę w rzędach drzew (czynność tą ułatwi frez sadowniczy) lub sadzić drzewa w dotychczasowych międzyrzędziach.

Zakładanie sadu po sadzie. Mikoryza

Inaczej rzecz ma się w przypadku pól pod nowe nasadzenia w rejonach o dużej intensywności upraw sadowniczych, w warunkach replantacji lub niskiej zawartości próchnicy (1–1,3%). Wtedy zalecane jest oprócz obornika dostarczenie do gleby substratu mikoryzowego. Bioprodukty na bazie pożytecznych mikroorganizmów (bakterii, grzybów mikoryzowych i strzępkowych) przyczyniają się do zwiększenia bioróżnorodności gleby. Odpowiadają również za wzrost jej biologicznego potencjału i mikrobiologicznej aktywności. Substrat mikoryzowy można zastosować przed sadzeniem drzew, 200 mg pod każde drzewko. Aktywność symbiotycznych mikroorganizmów w ryzosferze jest jednym z czynników warunkujących wzrost wegetatywny drzew. Wpływa też na ich odporność na patogeny i stan odżywienia a tym samym – na poziom plonowania uprawianych drzew.

Dzięki grzybom mikoryzowym zwiększa się powierzchnia chłonna korzeni i dostępność fosforu, azotu oraz mikroelementów dla roślin. Jeśli połączyć nawożenie organiczne, mikoryzację oraz późniejsze ściółkowanie materiałów organicznych w założonym sadzie, to będzie to miało znaczenie. Wpłynie ono nie tylko na kondycję i plonowanie drzew, ale również na ochronę środowiska i poprawę dochodowości gospodarstw sadowniczych prowadzących produkcję jabłek w konwencjonalnym, integrowanym lub ekologicznym systemie.

Sadzenie na podwyższonych wałach

Na stanowiskach, gdzie doszło do zmęczenia gleby lub mamy do czynienia z wysokim poziomem wód gruntowych drzewa jabłoni można

Zakładanie sadu po sadzie

Zakładanie sadu po sadzie warto wykonać z wykorzystaniem podwyższonych wałów, jak w uprawie chociażby truskawki

fot. Katarzyna Kupczak

sadzić na podwyższonych wałach. Sposób ten praktykuje się już na większą skalę przede wszystkim w uprawie truskawki, maliny i borówki wysokiej.

Przed sadzeniem drzew na podwyższonych redlinach należy zamontować w kwaterze konstrukcję składającą się ze słupków i rozciągniętych między nimi 1 lub 2 drutów. W warunkach choroby replantacyjnej wykorzystuje się słupki po starym sadzie. Drzewka ustawia się w wyznaczonym rzędzie na powierzchni gleby i przypina je klipsami do drutu. W metodzie tej nie kopie się dołków. System korzeniowy drzew obsypuje się glebą z międzyrzędzi za pomocą obsypnika szkółkarskiego. Obsypywanie korzeni wymaga 2 lub 3 przyjazdów obsypnika i konieczność wyrównania powierzchni międzyrzędzia po zakończeniu obsypywania. Gleba na podwyższonych redlinach szybciej i silnie się nagrzewa stwarzając korzystne warunki dla rozwoju korzeni. Z drugiej strony szybciej wysycha i naraża drzewa na suszę. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest ściółkowanie i nawadnianie wałów, w których rosną drzewa.

Zakładanie sadu i ściółkowanie

Ściółki organiczne nie tylko podwyższają wilgotność wody i ograniczają rozwój chwastów, ale także przyczyniają się do zwiększenia ilości substancji organicznej w glebie. Ponadto chronią system korzeniowy drzew przed przemarznięciem podczas surowych, bezśnieżnych zim. Jednocześnie wyniesienie drzewek 30 cm nad poziomem gruntu zmniejsza ryzyko uszkodzenia kwiatów przez przymrozki wiosenne. Silniejszy system korzeniowy drzew, więcej drobnych korzeni zdolnych do pobierania wody zapewnia intensywniejszy wzrost jabłoni w pierwszych latach po posadzeniu. Większa ilość pędów i silny przewodnik oznacza przede wszystkim więcej miejsc do zawiązywania pąków kwiatowych i lepsze plonowanie młodych drzew. Przy zakładaniu gęstego sadu w rozstawie 3,0 x 0,5 m (6666 drzew na ha), 8-osobowy zespół może posadzić na wałach, razem z obsypywaniem, 65 drzewek na godzinę. Na wyrównanie międzyrzędzi potrzeba 10 rbg na ha.

Po posadzeniu drzew warto w sadzie założonym w warunkach choroby replantacyjnej jak najszybciej rozmieścić instalację do fertygacji. Dobrze jest też dodawać do pożywki preparaty zawierające kwasy fulwowe i humusowe.

Rzędy posadzonych drzew należy ściółkować materiałem organicznym w ilości 25 l/m2 (kompost, obornik, trociny, kora drzewna lub podłoże popieczarkowe).

 

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 0 / 5. Liczba głosów 0

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *