Szara pleśń jabłek — szkodliwość i zwalczanie

Szara pleśń to jedna z najbardziej rozpowszechnionych chorób drzew i krzewów owocowych. Polifagiczny sprawca — grzyb Botrytis cinerea poraża jabłka także w czasie ich przechowywania. W jakim zakresie warunki przechowywania owoców mogą przyczynić się do gwałtownego rozwoju choroby i znacznych szkód? Dowiedz się…

Szara pleśń to pospolita choroba wywoływana przez polifagiczny grzyb. To oznacza, że patogen może porażać różne rośliny z oddalonych od siebie rodzin botanicznych i na nich się rozwijać. Dodatkowo jego grzybnia i zarodniki konidialne, wywołujące infekcje, są rozprzestrzeniane z wiatrem, wodą. Aby tego było mało, grzyb bardzo szybko wytwarza szczepy odporne na często używane fungicydy. Walka z nim bywa więc naprawdę trudna.

Szara pleśń jabłek — sprawca choroby

Bezpośrednim sprawcą szarej pleśni jest pasożytniczy grzyb Botryotinia fuckeliana, który należy do grzybów workowych (Ascomycota). Patogen lepiej jest znany jako Botrytis cinerea, czyli stadium niedoskonałe (anamorfa). Występuje pod postacią szarego nalotu trzonków konidialnych wyrosłych na grzybni, na których obficie powstają zarodniki konidialne. Stadium płciowe (workowe), występujące w formie apotecjów, nie ma większego znaczenia w naszych warunkach klimatycznych. Stadium zimującym jest grzybnia na martwych resztkach jabłoni, ale też chwastach obecnych na plantacji oraz w przerośniętej grzybnią ściółce.

Wiosenne infekcje zachodzą za sprawą zarodników konidialnych. Ten sam rodzaj zarodników odpowiedzialny jest za rozprzestrzenianie się choroby w okresie wegetacji i dokonywanie infekcji wtórnych. W sezonie tworzy się kilka pokoleń zarodników konidialnych. Bardzo łatwo przenoszą się one wraz z wiatrem i kroplami wody, zwłaszcza gdy infekcja dokonywana jest poprzez zranienia tkanki. Zakażenie może następować także przez nieuszkodzoną skórkę. W przenoszeniu zarodników pewną rolę odgrywają także owady takie jak pszczoły odwiedzające kwiaty.

Szybkie infekcje zachodzą zwłaszcza przy wilgotności powyżej 90% oraz w temperaturze 18–25°C. W przechowalni szara pleśń jabłek rozwija się najlepiej w warunkach słabego przewietrzania zmagazynowanych owoców oraz dużej wilgotności.

Jakie objawy wywołuje szara pleśń jabłek?

szara pleśń jabłek

Szara pleśń jabłek porażenie w trakcie wegetacji drzew

fot. Katarzyna Kupczak

Objawy szarej pleśni na jabłkach są typowe dla tej choroby obserwowanej także na innych owocach. Najpierw są to brązowe plamki, w których obrębie tkanka zaczyna się robić miękka i gnije. Po czasie, zwłaszcza w warunkach dużej wilgotności otoczenia grzybnia formuje charakterystyczny szary nalot trzonków konidialnych, a na nich zarodniki konidialne. Z porażonych owoców patogen łatwo przenosi się na sąsiednie. Przy wyższej temperaturze i wilgotności objawy w szybkim tempie powstają na coraz większej liczbie jabłek.

Szkodliwość szarej pleśni jabłek

W przypadku infekcji zachodzących w czasie wegetacji owoce mogą być porażane w zagłębieniach kielichowych. Objawy w tym czasie ograniczają się zazwyczaj do zmian barwy skórki w tych miejscach, która najczęściej jest bardziej czerwonawa i fioletowa niż reszta owocu. Mogą też powstać niewielkie brązowe plamki, które później gniją, a miąższ w tym miejscu się zapada. Plamki te mają ciemniejszą, suchą obwódkę. Objaw ten określa się jako sucha zgnilizna przykielichowa. Rzadko się zdarza, że porażone owoce wcześniej dojrzewają i opadają na ziemię. Jeśli pozostają na drzewach, to już mają obniżoną wartość handlową ze względu na przebarwienia. Częściej jednak objawy porażenia przykielichowego są bardzo delikatne, niemal niezauważalne. Tym niemniej, po zbiorze właśnie z tych miejsc rozpoczyna się gnicie owoców, które może się skończyć ich całkowitym zniszczeniem. W skrzyniopaletach jedno porażone jabłko powoduje masowe gnicie sąsiednich — gniazdowe.

Szara pleśń — jak zapobiegać?

Jeśli chodzi o czynności zapobiegawcze, jakie można podjąć, aby zminimalizować ryzyko rozprzestrzeniania się szarej pleśni w warunkach przechowalnianych, to należy zadbać m.in. o dobre osuszenie owoców. Ponadto skrzyni z owocami nie powinno się umieszczać w komorach  słabo wentylowanych. Im dłużej magazynowane są owoce w niewłaściwy sposób to większe ryzyko infekcji. Choroba szybciej będzie się rozwijać, jeśli owoce po zbiorze długo czekają na schłodzenie.

Ważny w ochronie jabłoni przed szarą pleśnią jest dobór odmian do uprawy. Popularne odmiany takie jak Lobo, Idared czy Gloster są bardziej podane na szarą pleśń niż np. Golden Delicious. Należy zatem znać możliwie dokładną charakterystykę odmian pod kątem ich podatności również na tę chorobę. Jeśli chodzi o profilaktykę w trakcie wegetacji, to jak najbardziej istotne są tu wszystkie zabiegi agrotechniczne, które wykonuje się w sadzie, jak regularne cięcia, czy też optymalne nawożenie azotowe. Większe ryzyko istnieje także w przypadku, gdy drzewa rosną w zagłębieniach terenu, gdzie panuje większa wilgotność.

Szara pleśń powinna być zwalczana już podczas kwitnienia roślin

Pierwsze infekcje kwiatostanów przez patogen następują w okresie kwitnienia jabłoni i opadania płatków. Właśnie wtedy można rozpocząć stosowanie fungicydów, zwłaszcza gdy warunki atmosferyczne sprzyjają infekcji (ciepło i wilgotno — częste opady).
Do ochrony jabłoni przed szarą pleśnią w okresie okołokwitnieniowym — dokładniej — po kwitnieniu zarejestrowany jest fungicyd Puenta 62,50 WG będący mieszaniną cyprodynilu i fludioksonilu, a także inne, również zawierające związki z grup: anilinopirymidyn czy fenylopiroli, a też karboksyamidy. Puenta jest środkiem zapobiegawczym i interwencyjnym, a jej wzajemnie się uzupełniające składniki o różnym mechanizmie działania wpisują się w strategię antyodpornościową.

Jeśli objawy chorobowe w postaci suchej zgnilizny przykielichowej zaczynają się pojawiać na pierwszych dojrzewających owocach, to do zwalczania szarej pleśni zarejestrowane są wtedy środki zawierające substancje czynne takie jak: kaptan, pentiopirat, fluopyram, cyprodynil, fludioksonil, pirymetanil. Dobrą praktyką jest zwracanie uwagi na skład używanych środków. Wiele bowiem dopuszczonych do ochrony jabłoni np. przed parchem zawiera ww. substancje czynne, np. Lekaro 80 WG (kaptan), czy Batalion 450 SC (pirymetanil). Dlatego przy okazji zabiegu przeciwko parchowi wtórnemu zwalczymy także szarą pleśń. Wówczas nie zdublujemy zabiegów tą samą substancją i nie doprowadzimy do jej nadmiaru w owocu, co może skutkować przekroczeniem norm pozostałości (NDP=MRL). Z tego powodu zawsze wybór środka i termin jego zastosowania poprzedźmy dokładną lekturą etykiety!

Również przed zbiorami wskazane jest profilaktyczne opryskanie drzewa przykładowo środkiem Puenta 62,50 WG, zabezpieczając owoce przed porażeniem grzybem w trakcie ich przechowania. Warto podkreślić, że fungicyd ten może być również użyty do ochrony gruszy czy pigwy przed szarą pleśnią.

Należy ściśle przestrzegać karencji poszczególnych środków, a także konieczne jest uwzględnienie zaleceń producenta odnośnie do liczby zabiegów danym fungicydem w sezonie. Dobór fungicydów oraz liczbę zabiegów należy uzależnić od przebiegu pogody przed zbiorami.
Po zbiorze jabłek dopuszczony do bezpośredniego stosowania jest też preparat biologiczny do zraszania lub zanurzania owoców w jego roztworze.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.1 / 5. Liczba głosów 23

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Prezentowane informacje w zakresie środków ochrony roślin zawarte w serwisie www.sadowniczeabc.pl nie zawierają pełnej treści etykiet-instrukcji stosowania. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *