Przycinanie drzew na owocowanie – jak się za to zabrać? (wideo)

Przycinanie drzew na owocowanie to proces złożony. Jego wpływ zależy między innymi od wieku drzewa, jego siły i charakteru wzrostu, skłonności odmiany do przemiennego owocowania, obfitości kwitnienia, a także ryzyka lub stopnia uszkodzenia przez wiosenne przymrozki.

Cięciem można wywoływać daną reakcję wzrostową drzewa i stymulować do powstawania określonej liczby kwiatów, a ostatecznie – owoców.

Przycinanie drzew na owocowanie a zawiązki

W procesie zawiązywania się owoców można wyróżnić etap zapylenia i zapłodnienia kwiatu oraz etap rozwoju zawiązka po zapłodnieniu. Cięcie może mieć wpływ na ten drugi etap, czyli rozwój i utrzymanie zawiązków owocowych na drzewie.

Pozytywny wpływ na utrzymanie się zawiązków owoców widoczny jest przede wszystkim na drzewach starszych. Cięcie zmniejsza liczbę pędów, pąków kwiatowych, kwiatów i zawiązków. Mniejsza liczba zawiązków oznacza mniejszą wzajemną konkurencję między zawiązkami oraz zawiązkami i pędami. Z kolei zmniejszona konkurencja spowoduje, że większy procent owoców pozostanie na drzewie. Oczywiście, zawsze opadną zawiązki słabsze, które nie rozwinęły się prawidłowo i niezapłodnione w pełni.

Przycinanie drzew na owocowanie, czyli cięcie plonotwórcze a charakter wzrostu odmiany

Zabieg cięcia zawsze powinien być dostosowany do odmiany.

Odmiany o małej i średniej wielkości owoców (Gala, Elstar, Golden Delicious)…

… oraz odmiany ze skłonnością do tworzenia licznych krótkopędów i wiotkich przyrostów (Idared, Szmapion, Ligol) zawiązują pąki kwiatowe na przyrostach rocznych i starszych, zwłaszcza dwuletnich. Odmiany te będą pozytywnie reagowały na silne cięcie, polegające na usuwaniu starszych, zwisających w dół pędów owoconośnych. U takich gatunków na obwodzie korony mogą wyrastać „rozetki” składające się z 2–5 przyrostów jednorocznych. W latach z obfitym kwitnieniem, podczas cięcia, „rozetki” należy rozrzedzić, zostawiając 1 przyrost. Tak szczegółowe cięcie zapobiegnie nadmiernemu kwitnieniu, zmniejszy nakłady na przerzedzanie licznych zawiązków, pozwoli na osiągnięcie wymaganej wielkości owoców i zablokuje przemienne owocowanie.

Odmiany zawiązujące pąki kwiatowe na szczytach pędów i owocujące na długopędach (Paulared, Rubinola, Rubin, Alwa)…

… wymagają dodatkowego skracania pędów przez 3–4 lata po posadzeniu. Letnie przyrosty skraca się w czerwcu, gdy pędy osiągną długość 30–40 cm, o połowę lub nad 2. liściem właściwym. Skrócone przyrosty się rozgałęzią. Zamiast rozrzedzonej korony z kilkoma pędami powstaje wypełniona przyrostami korona, a na końcu każdego z tych pędów zawiązują się pąki kwiatowe. Jeżeli ich nie zawiążą, są ponownie skracane w lipcu, nad 3. lub 4. liściem. Drzewa nie tylko owocują obficie, ale także wcześniej wchodzą w okres owocowania, zwłaszcza przy zastosowaniu podkładki M.9 i wyższej okulizacji – 20 cm.

Odmiany wydające długie, grube i sztywne przyrosty (Gloster, Jonagold, Red Delicious)…

… wymagają przyginania pędów jednorocznych i przyrostów na przewodniku. Dopuszczalne jest skracanie jednorocznych pędów, a w uformowanych już koronach – skracanie długich pędów wyrastających poza planowany zasięg korony. Pąki jednoroczne zakończone pąkiem należy zostawić, a zakończone pąkiem liściowym – wyciąć. Cięcie trzeba wykonać w miejscu 2–3-letniego przyrostu. Wyrosną wtedy pędy o długości 20–40 cm, owocujące w następnym roku.

Mutanty krótkopędowe (Redchief, Camspur®, Red Cap®, Zuzi Red®)…

… wymagają przyginania pędów, skracania przyrostów o 1/3 długości oraz skracanie przewodnika (na klik i miniklik). Takie zabiegi u młodych drzew zapewnią wypełnioną krótkimi pędami nie za wysoką i niezbyt smukłą koronę. U tych odmian często problemem nie jest obfitość kwitnienia, a słaby wzrost i jakość uzyskanych owoców (drobnienie). Dlatego cięcie musi być u tych odmian połączone z przerzedzaniem związków, odpowiednim nawożeniem, nawadnianiem, a na słabszych glebach zastosowaniem podkładek półkarłowych M26 i P14.

Cięcie plonotwórcze a wielkość plonu młodych drzew karłowych

Pąk kwiatowy powstaje przez przekształcenie się wierzchołka pędu. Gdy pęd jest w fazie wegetatywnej i silnie rośnie, rozwijają się pąki liściowe i same liście. Z kolei jeśli wzrost pędu słabnie, morfologia pędu się zmienia. Jego wierzchołek się zaokrągla i następuje rozwój organów kwiatu.

przycinanie drzew na owocowanie - ciecie redukujące liczbę pąków

Przycinanie drzew na owocowanie — ciecie redukujące liczbę pąków kwiatowych

fot. Anita Łukawska

Przejście do fazy generatywnej przebiega łatwo i szybko u drzewa na podkładkach karłowych. Wielkość plonu uzyskanego z młodych drzew karłowych zależy od rozmiarów ich koron. Młoda korona mająca 10 pędów o łącznej długości 6 m potrafi wydać w drugim roku 3–5 kg owoców. Drzewa na podkładkach karłowych w pełnię owocowania, czyli zdolność do formowania bardzo dużej ilości pąków kwiatowych, wchodzą w 3.–4. roku. Przy słabym wzroście dopiero w 5. roku po posadzeniu.

W gęstych, intensywnych sadach z liczbą 3000 drzew na hektarze, dla uzyskania plonu na poziomie 60 ton z ha potrzeba zebrać 20 kg jabłek z drzewa, czyli około 100 owoców. Na jabłoni w pełni owocowania jest znacznie więcej pąków kwiatowych i kwiatów. Wystarczy, aby z 10% kwiatów zawiązały się owoce. Pozostawienie obficie kwitnących drzew bez cięcia spowoduje, że wydadzą one zbyt wysoki plon złej jakości (drobnych, niedożywionych, mało jędrnych jabłek).

Przy obfitym kwitnieniu można podczas cięcia prześwietlającego usunąć 1/3 gałęzi bez istotnego ubytku plonu. Da się nawet wyciąć więcej pędów i świadomie zredukować wielkość plonu, uzyskując bardzo dobrą jego jakość. Wskutek corocznego ograniczania rozpiętości koron w nowoczesnych sadach jabłoniowych na podkładkach karłowych zmniejszamy potencjalną zdolność plonotwórczą drzewa. Z drugiej strony uzyskujemy wysoki plon dobrej jakości jabłek z jednostki powierzchni dzięki dużej liczbie drzew na hektarze.

Przycinanie drzew na owocowanie a rozmiar korony drzewa

U młodych drzew cięcie ogranicza rozmiary korony, zmniejsza liczbę pędów owoconośnych, osłabia i opóźnia zawiązywanie pąków kwiatowych. Dlatego, aby nie obniżać plonowania młodych drzew, nie powinniśmy ich ciąć. U drzew młodych, zamiast przycinania pędów należy je przyginać. Przygięte gromadzą w tkankach więcej substancji zapasowych niż pionowo rosnące. Ta kumulacja składników pokarmowych sprzyja formowaniu się pąków kwiatowych.

Przyginanie pędów skraca okres inwestycyjny i pozwala zebrać pierwsze owoce już w 2.–3. roku po posadzeniu drzew. Możemy przyginać zarówno pędy młode niezdrewniałe, elastyczne, jak i starsze, roczne, zdrewniałe. W praktyce pędy przyginamy od wczesnej wiosny (połowa maja) do połowy lata.

Cięcie plonotwórcze, czyli przycinanie drzew na owocowanie a regularność owocowania

Przy obfitym zawiązywaniu pąków kwiatowych drzewa mogą wejść w przemienność owocowania. Najczęściej dotyczy to odmian plennych, które zawiązują pąki kwiatowe na młodych i starych pędach. Większą skłonność do przemiennego owocowania mają letnie i jesienne odmiany jabłoni, ale też zimowe i ważne gospodarczo: Jonagold, Gloster i Ligol.

Powstawaniu pąków kwiatowych przeciwdziałają substancje wzrostowe wytwarzane przez nasiona: auksyny i gibereliny oraz zbyt intensywny wzrost pędów. Inne czynniki decydują o formowaniu się paków kwiatowych u drzew młodych i w pełni owocowania.

  • U młodych drzew powstawanie pąków kwiatowych zależy od intensywności i przebiegu wzrostu pędów. Im intensywniejszy jest wzrost długopędów i im one są dłuższe, tym bardziej opóźnia się formowanie pąków kwiatowych.
  • U drzew w pełni owocowania tworzenie pąków kwiatowych zależy od hormonów produkowanych głównie w komorach nasiennych rosnących owoców.

Jak odróżnić pąki kwiatowe od liściowych na drzewach owocowych?

Jeśli chodzi o przycinanie drzew na owocowanie u odmian z małą tendencją do przemiennego owocowania, może ono skutecznie zapewnić coroczne wydawanie plonu. Za jego pomocą usuwamy nadmiar pędów owoconośnych i stwarzamy warunki do formowania się pąków kwiatowych. W roku słabego kwitnienia cięcie powinno być bardziej selektywne i powinno polegać na pozostawieniu jak największej ilości pędów pokrytych pąkami kwiatowymi. Takie cięcie na plonowanie można jeszcze wykonać w kwietniu, po nabrzmieniu pąków. Wtedy łatwo odróżnić pąki kwiatowe od pąków liściowych.

U jabłoni pąki liściowe zawierają zaczątki liści, a pąki mieszane – zaczątki rozetki kwiatowej złożonej z 5 kwiatów, liści i krótkopędu. Pąki mieszane są większe, zaokrąglone i odstają od pędu. W zależności od odmiany tworzą się przeważnie na krótkopędach (Gloster) lub na krótko- i długopędach (Gala, Szampion). U odmian z bardzo dużą skłonnością do przemiennego owocowania, dla regularnego ich plonowania konieczne jest nie tylko cięcie, ale i przerzedzanie zawiązków.

Dla tych, którzy wiedzę teoretyczną lubią konfrontować z praktyką, przygotowaliśmy przejrzysty, merytoryczny materiał filmowy. Zapraszamy do obejrzenia.

Czytaj również:
Kiedy przycinać śliwy?

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4 / 5. Liczba głosów 3

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *