Przerzedzanie zawiązków. Jak zrobić to ręcznie?

Konkurencja na rynku jabłek jest coraz większa i sprawia, że sadownicy muszą dbać zarówno o regularne, coroczne plony jak i wysoką ich jakość. W uprawie jabłoni jednym z podstawowych zabiegów warunkujących osiągnięcie takiego celu jest przerzedzanie zawiązków.

Ten konieczny, ale pracochłonny i kosztowny zabieg można wykonać ręcznie, chemicznie lub mechanicznie.

Przemienność owocowania

Jakość uzyskanych owoców, zawiązywanie pąków kwiatowych zależy od wielu czynników: fizjologicznych, genetycznych, pogodowych i agrotechnicznych. Wielkość jabłek jest wynikiem podziału komórek (3–4 tygodnie po zapłodnieniu kwiatu) i potem zwiększaniu ich objętości.  Od 6.–7. tygodnia po kwitnieniu zaczyna się proces formowania pąków kwiatowych na przyszły rok. W tym samym czasie ma miejsce maksimum produkcji giberelin, uniemożliwiających formowanie pąków kwiatowych. Jeżeli na drzewie jest dużo zawiązków owoców, to zawarte w nich nasiona produkują gibereliny ograniczające liczbę pąków kwiatowych w przyszłym roku. Duża ilość zawiązków oznacza także dużą konkurencję w wodę i składniki pokarmowe. W takich warunkach drzewa mogą wejść w przemienność owocowania. Ryzyko takiej sytuacji zależy od odmiany i jest większe u drzew owocujących na pędach jednorocznych, gdzie tworzą się drobniejsze owoce.

Naturalny opad zawiązków

Jeśli nadmiar zawiązków nie opadnie samoistnie podczas naturalnego opadu, drzewo nie uformuje pąków kwiatowych na rok następny, co w konsekwencji doprowadzi do braku kwitnienia i owocowania oraz w przyszłości do owocowania przemiennego.

Pierwsze intensywne zrzucanie zawiązków przez drzewo występuje zaraz po kwitnieniu (po opadnięciu płatków korony). Zrzucane są wtedy niezapylone i niezapłodnione kwiaty oraz zawiązki, w których zalążki rozwijają się nieprawidłowo. Takie zawiązki nie mają dostatecznej ilości hormonów produkowanych w nasionach.

Drugie intensywne zrzucanie zawiązków następuje 4-6 tygodni po kwitnieniu (opad czerwcowy lub świętojański). Początkowo opadają   zawiązki z mniejszą ilością nasion, a następnie również zawiązki normalnie rozwinięte.

Przerzedzanie zawiązków i jego rola

Przerzedzanie kwiatów lub/i zawiązków jest  niezbędny dla zapewnienia odpowiedniego poziomu kwitnienia w roku następnym, co gwarantuje regularne plonowanie drzew jabłoni i zapobiega ich wejściu w przemienność owocowania.

Zabieg ten poprawia także wielkość i wybarwienie owoców oraz jakość wewnętrzną jabłek (zawartość ekstraktu i suchej masy). Po przerzedzaniu na drzewie jest mniej zawiązków. Są one lepiej odżywione i wyrastają z nich lepsze jakościowo jabłka. Poza tym przerzedzone kwiaty i/lub zawiązki to bardziej wyrównane owoce i większa szansa na oferowanie jednorodnych partii towaru.

Niechęć sadowników do wykonywania tego zabiegu może wynikać z obawy przed późnowiosennymi przymrozkami i trudność w szacowaniu wielkości potencjalnego plonu po kwitnieniu. Jednak, pomimo przymrozków, owocowanie w sadach, w których regularnie wykonuje się chemiczne przerzedzanie zawiązków, jest na dobrym poziomie. Jest to efekt zawiązania optymalnej liczby pąków kwiatowych bardzo dobrej jakości. Zaniechanie przerzedzania zawiązków może wpływać na efekty ekonomiczne sadu. Trzeba bowiem zebrać także owoce gorszej jakości i niej wyrównane, które prawdopodobnie będą przechowywane. Wzrastają koszty zbioru, opakowań, sortowania, energii elektrycznej. W oczekiwaniu na lepsze wybarwienie owoców opóźniany jest termin zbioru, o wpływa na jakość wewnętrzną jabłek i ich zdolność przechowalniczą.

Odmiany 

Skłonność do przemiennego owocowania jest uwarunkowana genetycznie. Przerzedzanie zawiązków jest szczególnie ważne u odmian jabłoni mających tendencję do owocowania co drugi rok. Odmiany o skłonności do przemiennego owocowania w jednym sezonie obficie kwitną i wydają duży plon, mniejszych owoców,  a w kolejnym roku mają pojedyncze kwiaty i owoce (‘odpoczywają’). Duża liczba pąków kwiatowych, kwiatów, oznacza dużą liczbę zawiązków (jeśli nie wystąpią przymrozki), która musi być zredukowana. Pod względem regularności owocowania, odmiany jabłoni można podzielić na:

  1. Corocznie owocujące, najczęściej nie tworzą pąków kwiatowych na wszystkich pędach i dzięki temu część pędów w koronie stanowi rezerwę do owocowania w roku następnym: Idared, Najdared, Szampion Reno, Elise, Gold Millenium.
  2. Skłonne do owocowania przemiennego, tworzą pąki kwiatowe na wszystkich pędach, obficie kwitną i obficie zawiązują owoce: Gala, Ligol, Golden Delicious, Red Delicious, Alwa, Gloster i grupa Jonagolda, Mutsu, Boskoop.
  3. Uparcie owocujące co drugi rok — Lobo, Delikates, Free  Redstar, Elstar, większość starych odmian jabłoni (Boiken, Kosztela).

Szacowanie plonu

Ocenia się, że jedno dorosłe drzewo jabłoni jest w stanie ‘wykarmić’ około 120 jabłek. Zebranie 50 ton owoców z ha, przy obsadzie 2860 drzewa (3,5 x 1 m), wymaga plonu z drzewa wielkości 17,5 kg.  Uzyskanie 1 kg będzie wymagało 6–7 owoców o średnicy 70–75 mm, a tym samym 105–120 jabłek na drzewie.

Kwiatostan jabłoni zawiera 5 pąków kwiatowych, jeżeli po kwitnieniu wyrasta z niego 1 lub 2 zawiązki nie ma potrzeby przerzedzania. Jeżeli wyrosną więcej niż 3 zawiązki, przerzedzanie musi być wykonane. Im więcej wyrośnie zawiązków, tym intensywniejszy musi być zabieg. Intensywność i sposób przerzedzania zawiązków zależy także od typu odmiany, czy jest ona drobno- czy wielkoowocowa.

Przerzedzanie zawiązków metodą „ręcznej przerywki” — termin

Przerzedzanie ręczne jest najdokładniejszym sposobem regulowania liczby zawiązków na drzewie. Umożliwia także pozostawienie na drzewie zawiązków, z których wyrosną najbardziej wartościowe owoce. Podczas przerzedzania ręcznego usuwa się nadmiar zawiązków oraz te  najmniejsze i z wadami. Jabłka na drzewach przerzedzanych ręcznie są wyrośnięte, dobrze wybarwione i bez uszkodzeń spowodowanych przez szkodniki. Nie mają też objawów chorób oraz ordzawienia i deformacji.

Przerzedzanie ręczne wykonuje się najczęściej po odpadzie świętojańskim na przełomie czerwca i lipca (6–8 tygodni po kwitnieniu). Jednakże najlepiej wykonać go 3 tygodnie po kwitnieniu. Zbyt późny zabieg nie zapobiega przemienności owocowania. W rozwijających się zawiązkach jabłek są już nasiona produkujące gibereliny. Te przemieszczają się do pąków liściowych i hamują ich przekształcenie się w pąki kwiatowe.

przerzedzanie zawiązków - grusza po kwitnieniu

Przerzedzanie zawiązków ręczne wykonuje się także u grusz, ale również brzoskwini, śliw i moreli

fot. Katarzyna Kupczak

Jak wykonać technicznie przerzedzanie zawiązków?

Podczas ręcznej przerywki wykonywanej specjalnym sekatorem o prostych ostrzach, zawiązki  usuwamy bez szypułek. Ułatwia to  leczenie ran. Usunięte zawiązki powinny być odrzucane poza koronę drzew. Wtedy opadając, nie uderzają i nie uszkadzają zawiązków pozostawionych na drzewie. W pierwszej kolejności usuwamy zawiązki chore, zniekształcone, małe.

Odległość pomiędzy pozostawionymi zawiązkami powinna wynosić 10–15 cm, a na jeden owoc przypadać około 20 liści. Owoce nie muszą być rozmieszczone w równych odstępach. Lepiej jest pozostawić dwa duże zawiązki blisko siebie niż w jednakowych odstępach zawiązki różnej wielkości. Zwykle zostawia się zawiązki największe, ale w celu uzyskania owoców określonych rozmiarów można zostawić zawiązki pośrednie, usuwając największe i najmniejsze (Ligol, Mutsu). Na krótkopędzie powinien zostać tylko jeden zawiązek, ale lepiej jest zostawić po 2 zawiązki na 60–70% krótkopędów. Wiele odmian wymaga usuwania zawiązków z przyrostów jednorocznych, ponieważ tam tworzą się znacznie gorsze owoce niż na drewnie 2–3-letnim.

Ręczne przerzedzanie zawiązków jest metodą bardzo czaso- i pracochłonną, a przy rosnących kosztach robocizny i coraz trudniejszym dostępie pracowników sezonach,  także coraz kosztowniejszą i niezapewniającą regularności plonowania. Przerzedzanie ręczne wykonuje się także u grusz, brzoskwini, śliw i moreli.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 2.8 / 5. Liczba głosów 4

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *