Podkładki dla jabłoni — podział, wymagania, wpływ podkładki na odmianę

Materiał szkółkarski drzew owocowych składa się najczęściej z dwóch elementów: podkładki i odmiany tzw. szlachetnej. Po co ta podkładka? Jakie podkładki dla jabłoni są najlepsze? Drzewka na jakiej podkładce najlepiej sadzić? Na te i wiele innych pytań odpowiada ekspert.

Podkładka jest niezbędna do rozmnażania drzew na drodze okulizacji lub szczepienia. Materiał szkółkarski drzew owocowych składa się najczęściej z dwóch elementów: podkładki i odmiany. Drzewka trzyczęściowe to materiał, do którego produkcji, oprócz odmiany i podkładki, wykorzystuje się pośrednię (np. grusze) lub wstawkę skarlającą (np. czereśnie).

Podkładka dla jabłoni — co to takiego?

Podkładka to młoda siewka lub ukorzeniona roślina tego samego lub pokrewnego gatunku, do którego należy odmiana szlachetna. Jeśli chodzi o podkładki dla jabłoni, to w hodowli wykorzystywano między innymi takie gatunki jabłoni dzikiej jak: jabłoń niska rajska (Malus pumila var. paradisiaca), jabłoń niska słodka (M. pumila var. praecox), jabłoń kwiecista (M. floribunda) czy M. robusta 5.

Po zrośnięciu się podkładki z odmianą uzyskujemy drzewko, u którego system korzeniowy i dolną część pnia stanowi podkładka. Korona drzewa i pozostała część pnia to odmiana.

Podział podkładek

W Polsce produkuje się rocznie około 32 mln kwalifikowanych podkładek dla jabłoni. W zależności od sposobu rozmnażania wyróżniamy:

  • podkładki generatywne — czyli rozmnażane z nasion;
  • podkładki wegetatywne — czyli rozmnażane przez odkłady poziome lub pionowe tudzież in vitro (OEMS w Prusach).

Ponad 99% ogółu wyprodukowanych w Polsce podkładek, to wegetatywne podkładki dla jabłoni. Jedyną podkładką generatywną dla jabłoni jest Antonówka Zwykła produkowana w śladowych ilościach. Jej udział w ogólnej ilości wyprodukowanych podkładek stanowi zaledwie 0,3%.

Ze względu na siłę wzrostu podkładki wegetatywne dla jabłoni możemy podzielić na:

  • superkarłowe — P 61, P 22, M 27;
  • karłowe — M.9 i jej podklony: M.9 EMLA, M.9 T 337, M.9 RN29, P 16, B 9, P 60, P2,P59;
  • półkarłowe — P 14, M.26, P 1;
  • silnie rosnące — M.7, MM.106, MM.111, A2, M.11, MM.104.

W produkcji kwalifikowanego materiału szkółkarskiego największy udział stanowi podkładka M.9 i jej podklony — 50%. Na drugim miejscu znajduje się popularna podkładka M.26 — 22%. Kolejne pozycje obejmują podkładki M.7 i P 60 — każda po 9% udziału w produkcji. Udział pozostałych podkładek stanowi 1–2% produkcji jeśli chodzi o kwalifikowane podkładki dla jabłoni.

Jakie są wymagania wobec podkładki dla jabłoni?

Prace nad hodowlą podkładek jabłoni zapoczątkowane w Anglii są prowadzone w ośrodkach badawczych na całym świecie. Roślina użyta na podkładkę musi mieć szereg cech warunkujących jej przydatność w produkcji szkółkarskiej i sadowniczej. Jakimi cechami powinna odznaczać się fizjologiczna podkładka dla jabłoni?

Zgodność fizjologiczna podkładki dla jabłoni z rozmnażaną odmianą

Niezgodność fizjologiczna pomiędzy podkładką a odmianą szlachetną może powodować wiele problemów. Słabe zrośnięcie się podkładki z oczkiem lub zrazem, zahamowanie wzrostu drzewek w szkółce i w sadzie, żółknięcie liści i ich przedwczesne opadanie czy zamieranie pędów i całych drzewek. Ponadto mogą wystąpić różnice pomiędzy podkładką i odmianą w rozpoczynaniu i kończeniu wegetacji oraz różnice we wzroście obu komponentów drzewa, zgrubienie pnia powyżej lub poniżej miejsca połączenia odmiany i podkładki.

Odporność podkładki dla jabłoni na mróz, choroby i szkodniki

Najbardziej wrażliwą na mróz częścią podkładki dla jabłoni jest jej system korzeniowy, który może przemarzać w czasie bezśnieżnych zim.

  • Przy spadku temperatury gleby do -9°C, przemarzną korzenie podkładek: M.7, MM.106, M.4, M.9, P16 i MM111.
  • Temperatura -12°C jest krytyczna dla większości podkładek w tym dla Antonówki Zwykłej.
  • Do najbardziej wytrzymałych na mróz podkładek dla jabłoni należą: MM.104, M.11, A 2, P 2 i P 22.

Podkładki: M.11, MM.104 są wrażliwe na zgniliznę pierścieniową podstawy pnia, chorobę powodowaną przez grzyb Phytophtora cactorum. Małą wrażliwość wykazują natomiast podkładki: Antonówka Zwykła, M.9, M.26, A 2.

Do najbardziej wrażliwych na guzowatość korzeni, chorobę powodowaną przez bakterię Agrobacterium tumefaciens należą podkładki: M.11, M.7 i Antonówka Zwykła. Za mało podatne na guzowatość korzeni uważa się podkładki: A 2, M.26 i MM.106. Podkładki z serii Malling-Merton: MM.106, MM.111 i MM.104 są odporne na bawełnicę korówkę (Eriosoma lanigerum).

Silny system korzeniowy podkładki

Silny system korzeniowy podkładki warunkuje przede wszystkim jej wymagania glebowe i zdolność przystosowywania się do zróżnicowanych warunków glebowych pod względem zasobności w składniki pokarmowe i wodę.

  • Duże wymagania glebowe mają podkładki typów: M.9, P 22, B 9, P 59 i P 16.
  • Mniejsze wymagania glebowe mają podkładki: M.26, P 14, P 60, M.7, MM 111 i A 2.
  • Najsilniejszy system korzeniowy tworzy generatywna podkładka Antonówka Zwykła, dlatego ma ona najmniejsze wymagania glebowe i jest najbardziej tolerancyjna na suszę.

Łatwość w rozmnażaniu podkładki

Łatwiej rozmnaża się podkładki generatywne. Ich produkcję cechuje też większa wydajność (przy siewie zagonowym można uzyskać 400 tys. siewek z 1 ha).

Niemniej dla praktyki sadowniczej większe znacznie mają podkładki wegetatywne rozmnażane na skalę towarową przez odkłady pionowe lub poziome. W zależności od typu podkładki, sposobu prowadzenia matecznika i jego wieku, z 1 rośliny matecznej można uzyskać 2–12 podkładek. Daje to od 70 do 160 tys. podkładek wegetatywnych z 1 ha.

  • Do mało wydajnych podkładek dla jabłoni należą: M.9 i podklony, P 16 i P 2.
  • Duża wydajność cechuje mateczniki podkładki: M.7, P 60, MM. 106, P 14 i M.26.

Wpływ podkładki na odmianę szlachetną

podkładki dla jabłoni - jabłoń - drzewka do posadzenia

Podkładka dla jabłoni jest niezbędna do jej rozmnażania na drodze okulizacji lub szczepienia.

fot. Anita Łukawska

Istotną cechą podkładki, decydującą o jej wyborze do produkcji sadowniczej jest jej korzystny wpływ na najważniejsze cechy gospodarcze odmiany. Podkładka ma znaczenie dla najważniejszych gospodarczo cech odmiany, ale wpływ ten może być modyfikowany warunkami klimatyczno-glebowymi oraz cechami samej odmiany szlachetnej.

  • Siła wzrostu drzewa. Najbardziej widocznym wpływem podkładki na odmianę szlachetną jest siła wzrostu drzewa. Określoną siłę wzrostu podkładki warunkują gospodarka hormonalna, zdolność do pobierania składników pokarmowych i wody z gleby. Możliwość ich transportowania i gromadzenia powodują określony wzrost i rozmiary uszlachetnionej na niej odmiany. Wielkość drzewa, w określonych warunkach glebowych, decyduje o rozstawie i liczbie drzew sadzonych na jednostce powierzchni.
  • Wczesność wejścia drzewa w okres owocowania. Drzewa na podkładkach karłowych zaczynają owocować od drugiego roku po posadzeniu. Na podkładkach półkarłowych i silnie rosnących, drzewa tej samej odmiany i w tych samych warunkach uprawy mogą zacząć owocowanie w 3. lub 4. roku po podsadzeniu. Podkładka wpływa na zawiązywanie pąków kwiatowych u młodego drzewa. W latach późniejszych czynnikiem decydującym o różnicowaniu się pąków i liczbie zawiązanych pąków kwiatowych jest odmiana.

W korzystnych warunkach (wysoka jakość materiału szkółkarskiego, optymalny przebieg pogody, właściwy poziom zabiegów pielęgnacyjnych) niektóre odmiany, takie jak: Idared, Ligol czy Szampion z natury wcześnie wchodzą w okres owocowania i zawiązują pąki kwiatowe, niezależnie od podkładki.

Podkładki dla jabłoni i ich wpływ na jakość plonu oraz termin zbioru jabłek

Podkładka wpływa również na jakość plonu i termin zbioru jabłek.

Podkładki super karłowe i karłowe mogą powodować drobnienie owoców zwłaszcza w latach obfitego owocowania, w warunkach suszy i u odmian średnioowocowych. Dlatego podkładki karłowe mogą być dla nich polecane. Jednocześnie, poprzez ograniczenie rozmiarów korony i lepszy dostęp światła, sprzyjają one tworzeniu się rumieńca i lepszemu wybarwieniu owoców. Jabłka zebrane w optymalnym terminie z drzew na podkładce P 22 i M.26 często charakteryzują się wyższą jędrnością miąższu oraz wyższą zawartością ekstraktu i kwasów organicznych.

W tych samych warunkach uprawy owoce odmiany Jonagold i Elstar na podkładce P 60 nadawały się do zbioru 3–4 dni wcześniej niż owoce z drzew na podkładce P 22. A owoce tych odmian pochodzące z drzew na podkładce M.9, osiągały dojrzałość zbiorczą wcześniej niż owoce z drzew na M.26.

Podkładki słabo rosnące wpływają na krótszą żywotność i zdolność plonotwórczą drzewa. Drzewa na podkładkach silnie rosnących, a zwłaszcza na podkładce generatywnej charakteryzują się długowiecznością.

W nowoczesnych, intensywnych sadach jabłoniowych wykorzystywane są podkładki karłowe, które umożliwiają posadzenie dużej liczby drzew na hektarze i uzyskanie pierwszych plonów już w drugim roku po posadzeniu. Drzewa takie są również łatwiejsze do cięcia i zbioru owoców. Z drugiej jednak strony zazwyczaj mają także większe wymagania glebowe i klimatyczne, są bardziej wrażliwe na suszę i wymagają podpór.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 0 / 5. Liczba głosów 0

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *