Mozaika jabłoni — czy z nią walczyć w sadach?

Mozaika jabłoni to choroba wirusowa rozpowszechniona niemal wszędzie na świecie gdzie uprawia się jabłonie. W niektórych rejonach produkcji jabłek notowano straty sięgające 50%. Jak jej zapobiegać? Czym z nią walczyć? Sprawdźmy, co radzi nasz ekspert.

Mozaika jabłoni występuje również w Polsce, choć jej znaczenie w naszym kraju nie jest obecnie duże.

Sprawca mozaiki jabłoni

Przyczyną choroby jest wirus mozaiki jabłoni (Apple mosaic virus ApMV). Patogen ten nie jest wyspecjalizowany i może być sprawcą chorób ponad 60 gatunków roślin z różnych rodzin botanicznych. Jego głównym żywicielem są drzewa i krzewy z rodziny różowatych, w tym jabłoń i śliwa, ale także z innych rodzin, np.: brzozowatych (leszczyna), mydleńcowatych (kasztanowiec), konopiowatych (chmiel).

Mozaika jabłoni przeżywa tylko w żywych, porażonych roślinach. Przenoszenie wirusa mozaiki jabłoni odbywa się w praktyce w trakcie rozmnażania drzew za pośrednictwem szczepień i okulizacji. Choroba prawdopodobnie nie przenosi się w nasionach.

Mozaika jabłoni — objawy choroby

Zabarwienie plam na liściach drzew porażonych przez wirus mozaiki jabłoni jest dość zróżnicowane. W zależności od odmiany jabłoni, a także od szczepu wirusa mogą to być plamy żółte, cytrynowe, kremowe lub niemal białe. W największym stopniu tworzą się one wzdłuż głównego nerwu, ale bywają też rozrzucone pojedynczo po całej górnej powierzchni blaszki. Istnieje możliwość, że będą objawiać się w postaci cętek lub obrączek. Jeśli występują w dużej liczbie, to plamy zlewają się ze sobą.

Mozaika jabłoni w sadach jabłoniowych może powodować duże straty plonu

fot. Katarzyna Kupczak

Pierwsze chlorotyczne przebarwienia zauważalne bywają już w czasie kwitnienia jabłoni. Najwięcej plam występuje na liściach rozwijanych w pierwszej kolejności wiosną. W miejscach chlorotycznych przebarwień tkanka z czasem brunatnieje i ulega nekrozie szczególnie, jeśli szczep jest bardzo wirulentny. Zaschnięte liście przedwcześnie opadają. Konsekwencją ich utraty jest osłabienie tempa wzrostu drzewa oraz mniejsze, niewykształcone owoce. Jabłka z porażonych drzew źle się przechowują, a czasem mają tendencję do ordzawień. Długotrwałe porażenie drzewa wirusem prowadzi do zmniejszenia objętości korony poprzez skracanie tempa wzrostu pędów jednorocznych. Zahamowaniu ulega nie tylko przyrost długości pędu, ale i jego grubość. Porażone drzewa są także dość podatne na infekcje powodowane innymi patogenami.

Mozaika jabłoni — możliwości ograniczania

Podstawowy sposób zapobiegania chorobie, jaką jest mozaika jabłoni, polega na wykorzystywaniu w uszlachetnianiu jedynie sprawdzonego materiału rozmnożeniowego (podkładki wegetatywne, zrazy, oczka), wolnego od wirusa. Aby przeciwdziałać rozprzestrzenianiu się wirusa w szkółkach i matecznikach należy zadbać o ich zdrowotność. Nie jest możliwe przenoszenie wirusów w sadzie towarowym i obecność zainfekowanego drzewa nie grozi dalszym rozprzestrzenianiem się mozaiki. Tym niemniej chore drzewa należy z sadu usuwać.

Wśród popularnych u nas odmian jabłoni bardziej podatnymi na występowanie mozaiki są Golden Delicious oraz Jonatan. Obecność wirusów w tkance roślinnej można sprawdzić w różny sposób, najłatwiej wykonując test serologiczny Elisa lub badania molekularne techniką PCR. Można też wykorzystać rośliny wskaźnikowe (takie jak siewki ogórka lub wybrane odmiany jabłoni), na których łatwo powstają chlorotyczne plamy powodowane obecnością wirusa.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 0 / 5. Liczba głosów 0

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *