Mechaniczne cięcie drzew owocowych — zasady i sprzęt

Mechaniczne cięcie drzew owocowych z roku na rok cieszy się coraz większym zainteresowaniem sadowników. Jest to związane z intensyfikacją produkcji owoców, poszukiwaniami umożliwiającymi ograniczenie kosztów oraz z brakiem pracowników. Cięcie mechaniczne usprawnia ten zabieg, przy zachowaniu odpowiedniej wielkości zbiorów i wymaganej jakości owoców.

Mechaniczne cięcie drzew owocowych rozwiązuje wiele istniejących problemów w gospodarstwach sadowniczych.

Model sadu pod mechaniczne cięcie drzew

Celem cięcia mechanicznego w sadach jabłoniowych jest uzyskanie owoconośnej ściany, owocowego szpaleru (Mur Fruitier) w jak najkrótszym czasie. Dokładnie jej wielkość powinna wynosić 13 000–17 000 m2 na ha sadu (25 owoców na m2).

Rozstawa drzew w rzędzie i szerokość międzyrzędzia

Dlatego drzewa musimy sadzić w kierunku północ-południe, co 80–100 cm w rzędzie i 3–3,5 między rzędami. Przy tym powinny

Mechaniczne cięcie drzew - jabłoń - cięcie mechaniczne kosiarka listwowa

Mechaniczne cięcie drzew w sadzie jabłoniowym

fot. Anita Łukawska

opierać się na solidnej konstrukcji składającej się ze słupów, drutu i podpór przy drzewkach.

Najlepsza forma korony

Zalecanym kształtem korony drzew ciętych mechanicznie jest trapez. Mianowicie dolna część drzewa powinna mieć szerokość 60–80 cm a górna 40–60.
Podkreślić trzeba, że w międzyrzędziach nie mogą tworzyć się koleiny, które utrudniałyby precyzję zabiegu.

Mechaniczne cięcie drzew — minimalny wiek drzew

Mechanicznie można ciąć jabłonie, które rosną w dużym zagęszczeniu, zarówno młode, jak i starsze. W młodym sadzie cięcie mechaniczne zaleca się rozpocząć od 3. roku — gdy piła będzie przycinać pędy na całej długości. W starszym sadzie można przejść z systemu ręcznego cięcia na mechaniczny.

Jakie gatunki drzew można ciąć mechanicznie?

Mechaniczne cięcie drzew prowadzi się już masowo w sadach jabłoniowych. Zabieg ten możliwy jest także u: grusz, śliw, moreli, wiśni i czereśni.

Termin cięcia konturowego

Termin cięcia zależy od odmiany, podkładki, wieku drzewa, jego siły wzrostu i obciążenia pąkami kwiatowymi. Pierwsze cięcie mechaniczne należy wykonać jako cięcie zimowe, w styczniu–marcu. Kolejne zabiegi można wykonywać:

  • w fazie różowego pąka;
  • koniec maja–początek czerwca, gdy pędy mają już 6–12 liści;
  • 6–7 tygodni po kwitnieniu (odmiany wielkoowocowe w sadach bez instalacji przeciwprzymrozkowej);
  • po zbiorach owoców — zapewnia długi okres na korektę ręczną.

Wczesną wiosną i po zbiorze cięcie konturowe zalecamy dla:

  • odmian drobno- i średnioowocowych (Gala, Golden Delicious);
  • w sadach z ochroną przed przymrozkami;
  • drzew, które zawiązały dużo pąków kwiatowych.

Korekta ręczna uzupełniająca mechaniczne cięcie drzew

Niekiedy cięcie mechaniczne musimy uzupełnić korektą ręczną. Przy czym u odmian wielkoowocowych poprawki ręczne to dodatkowe 25–35 rbg na ha. Uzupełnienie cięcia odmian drobnoowocowych wymaga dwa razy więcej czasu — 50–70 rbg na ha.

Podczas cięcia ręcznego w pierwszej kolejności usuwamy grube konary i pionowo rosnące wilki. Ręcznego cięcia wymagają pędy rosnące w przestrzeni między drzewami. Często są one długie i słabe, i tworzą drobne owoce. Należy je skrócić na „klik”. W czasie korekty należy prześwietlić koronę, usuwając pędy zwisające, cieniujące i zagęszczające wnętrze korony oraz się krzyżujące. Pędy tniemy na krótkie czopy. U odmian drobnoowocowych warto także przeprowadzić redukcję liczby krótkopędów na przewodniku.

Jakimi maszynami prowadzimy mechaniczne cięcie drzew owocowych?

Mechaniczne cięcie drzew - sad jabłoniowy - kosiarka listwowa

Mechaniczne cięcie drzew owocowych prowadzimy piłami listwowymi bądź tarczowymi

fot. Anita Łukawska

Do cięcia mechanicznego możemy wykorzystać piły listwowe lub tarczowe. Odpowiednio ustawione piły tną konary i pędy rosnące w kierunku międzyrzędzia.

Elementami roboczymi może być zespół tnący nożycowo-palcowy, piły tarczowe lub tarcze tnące o średnicy 35–50 cm. Mogą one ciąć gałęzie o grubości 4–10 cm. Ostrza mogą być stalowe lub widiowe.

Niektóre z tych maszyn mają zabezpieczenia chroniące przed uszkodzeniem elementów rusztowania (hydrauliczna sonda lub siłownik albo mechaniczna sprężyna z gazowym amortyzatorem). Nadają się do cięcia drzew o wysokości 3–3,5 m. Niektóre typy mogą pracować pod osłonami przeciwgradowym (dodatkowe koła do unoszenia siatki). Inne modele mają dodatkowe tarcze do wykonywania „okna” w koronie drzew. Na ramie niektórych maszyn (Fruit Tec, Fa.Ma.) można zainstalować urządzenia do mechanicznego przerzedzania kwiatów.

Producentami maszyn do cięcia mechanicznego są firmy: Fruit Tec (Edward 250), FA.MA (CKP 250 i 400), (BMV, Rinieri, i Orizzonti Fruit), Ostraticky (Kompact PNP-2531) oraz DOM WID (piła konturowa „Libra”).

Piły listwowe w sadzie

Listwy tnące pozostawiają dużo niestarannie ściętych gałęzi. Nadają się one do cięcia młodych drzew i przycinania drobnych gałęzi (o średnicy do 3–4 cm) oraz jednorocznych przyrostów w maju i czerwcu.

Piły tarczowe w sadzie

W sadzie owocującym, przy zmianie sposobu cięcia, lepiej zastosować piły tarczowe. Piły tarczowe powinny być ustawione w odległości 40 cm od pni drzewa w dolnej jego części. W górnych partiach korony, odległość ta powinna wynosić 20–25 cm.

Tarcze (w liczbie 6–8) są zamontowane na belce, ramie nośnej, której wysokość, kąt nachylenia i przesuw boczny jest regulowany hydraulicznie. Dodatkowy, górny panel wyposażony jest w 2 lub 3 tarcze do cięcia wierzchołków drzewa. Na dolnej ramie pionowej umieszczona jest 1 tarcza. Do cięcia w okresie wegetacji, obrotowe tarcze są czasami zastępowane brzeszczotami, nożami stalowymi lub nierdzewnymi (np. piła „Libra”).

Tarcze napędza silnik hydrauliczny. Wydajność systemu hydraulicznego zależy od modelu maszyny i wynosi 27–55 litrów oleju na minutę. Pompa hydrauliczna wyposażona jest w chłodnicę z termostatem. Zbiorniki na olej mają pojemności od 50 do 90 litrów. Sterowanie maszyną odbywa się za pomocą joysticków. Niektóre maszyny mogą pracować w trybie automatycznym i manualnym. Prędkość robocza wynosi 1,5 do 5 km/h.

Mechaniczne cięcie drzew owocowych — efekty

Najlepsze efekty ciecia mechanicznego są widoczne w sadach założonych w celu powadzenia ściany owoconośnej i u odmian wielkoowocowych.

Wydajność maszyn — skrócenie czasu na cięcie sadu

Cięcie mechaniczne jest szybsze. Wydajność maszyn wynosi od 1 ha w ciągu 1,5–2 ha do 3 ha na dzień i zależy m.in. od typu, rozstawy i wieku sadu, modelu maszyny. Do tego razem z korektą ręczną zmniejsza nakłady pracy na wykonanie cięcie w sadzie.

Osłabienie wzrostu drzew

W wyniku wieloletniego cięcia mechanicznego wzrost drzew jest bardzo osłabiony. A potrzeba cięcia letniego jest ograniczona. Największe ograniczenie wzrostu widoczne jest w górnej części korony.

✔ Po kilku latach mechaniczne cięcie majowo-czerwcowe odmian drobnoowocowych zbyt mocno osłabia wzrost drzew, a owoce nie spełniają wymaganych norm pod względem wielkości. Dlatego cięcie mechaniczne powinniśmy uzupełnić coroczną korektą ręczną, a cięcie letnie przesuwamy na fazę różowego pąka. Zapewnia to silniejszy wzrost, wcześniejsze zakończenie wzrostu pędów i formowanie pąków mieszanych na końcach tegorocznych przyrostów oraz większą średnicę owoców.

Stymulacja kwitnienia i zawiązywania owoców

Plon jest wyrównany i na oczekiwanym poziomie. W wyniku zahamowania wzrostu, na pędach wytwarza się bardzo dużo pąków kwiatowych. Po mechanicznym cięciu w lecie, krótkopędy i pąki kwiatowe, mogą się pojawiać nawet na przycinanych przyrostach jednorocznych. Niektórzy sadownicy obserwowali spadek wielkości produkcji o 20–25% i drobnienie owoców w ciągu pierwszych dwóch lat od zabiegu. Potem drzewa plonowały podobnie jak przed zabiegiem, ponieważ regularne cięcie mechaniczne stymuluje kwitnienie i zawiązywanie owoców. Czasami, strefa owoconośna słabła w dolnych częściach drzewa i przeniosła się w górne partie korony.

Redukcja cechy przemiennego owocowania

Przy regularnym cięciu maszynowym drzew owocowych ryzyko przemienności owocowania się zmniejsza.

Większe nasłonecznienie owoców

W powstałej ścianie owoconośnej wszystkie owoce są wyeksponowane do światła słonecznego oraz wyrównane pod względem wielkości.

✔ Późnowiosenne cięcie mechaniczne opóźnia dojrzewanie owoców o 2–5 dni, a po cięciu drzew na przełomie maja i czerwca, może być zmniejszona zawartość ekstraktu w owocach.

Wyższa jest wydajność zbioru owoców ze ściany owoconośnej, a nakłady pracy na zbiór są niższe o 10–20%.

Mechaniczne cięcie drzew — zmiana modelu sadu i jego nawożenia

Decydując się na sad, który będzie ciąć mechanicznie, musimy zwiększyć gęstości sadzenia drzew. W przeciwnym razie praca sprzętu nie jest bardzo efektywna. Przy czym zwiększenie gęstości sadzenia drzew w rzędzie i zmniejszenie szerokości międzyrzędzi wiąże się z większym wydatkiem finansowym na większą liczbę drzew polecanych na hektar sadu.

Poza tym musimy wyposażyć sad w solidną i wytrzymałą konstrukcję. Często bowiem listwa może pociągnąć delikatne drzewo i je nawet wyrwać. Zatem drzewa musimy dodatkowo silnie przymocować do solidnie wmontowanej konstrukcji.

Przy tego rodzaju cięciu drzew owocowych, musimy zwiększyć nawożenie azotem oraz przerzedzanie kwiatów i zawiązków, zwłaszcza u odmian drobnoowocowych.


Czytaj również:
Zimowe cięcie drzew w sadzie. Jak je przeprowadzać?
Przycinanie drzew na owocowanie – jak się za to zabrać? (wideo)
Błędy podczas cięcia sadów – top 5 najczęstszych

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 0 / 5. Liczba głosów 0

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *