Koszt produkcji jabłek deserowych. Dr Paszko przedstawia kalkulację

W Polsce cały czas postępuje intensyfikacja sadów jabłoniowych, spada powierzchnia uprawy, a rośnie wielkość produkcji owoców. Ile obecnie wynosi koszt produkcji jabłek deserowych z uwzględnieniem wzrostu cen środków produkcji?

Od 2017 r. areał uprawy jabłoni zmniejszył się o 16,4 tys. ha. Zbiory jabłek wzrosły o przeszło 1,5 mln ton. Niestety ceny zbytu jabłek deserowych są bardzo zmienne. W latach 2010–2020 wahały się średnio od 0,64 zł (2010 r.) do około 2,00 zł/kg (w 2017 r.).

W sezonie 2021/2022 ceny te są również na bardzo niskim poziomie. Od 0,60 zł/kg za odmiany typu Jonagold, Szampion, Gloster do 1,10–1,20 zł/kg za Goldena czy Galę rozmytą, do 1,80–1,90 zł/kg za Galę paskowaną.

Niestety, koszt produkcji jabłek stale rośnie. Dochodzą do tego zagrożenia natury ekonomicznej (wzrost cen środków produkcji), utrata kolejnych rynków zbytu (Białoruś) czy zmieniające się trendy konsumenckie.

Koszt produkcji jabłek a opłacalność

Nie ulega wątpliwości, że właściwie tylko w sadach, w których zbiory jabłek deserowych będą na poziomie około 60 ton/ha, przy maksymalnym 5–15% udziale jabłek przemysłowych, będzie można utrzymać koszty ich wyprodukowania na poziomie gwarantującym dochodowość.

Dla cen środków produkcji z 2021 r. oznacza to koszt na poziomie około 0,78 zł/kg (w obecnym sezonie w zasadzie bez jakichkolwiek zysków dla sadownika).

Jednakże w 2022 r., przy prognozowanym wzroście cen nawozów, środków ochrony roślin, pracy ludzkiej, paliwa, energii, etc. może on wzrosnąć do pułapu 1,10–1,20 zł/kg. Do tych kosztów oczywiście należy doliczyć jeszcze koszty przechowywania i przygotowania do sprzedaży. W zależności od tego, czy jest to robione w gospodarstwie, w grupie, czy na wynajem, koszty te mogą się znacznie różnić.

koszt produkcji jabłek

Koszt produkcji jabłek stale rośnie

fot. Anita Łukawska

Koszty uprawy hektara sadu jabłoniowego

Koszty uprawy sadu jabłoniowego składają się z wielu elementów. Zarówno tych, które są wydatkiem pieniężnym w danym roku (np. nawozy, środki ochrony roślin, praca ludzka, paliwo, remonty, obciążenia finansowe, itp.), jak i tych, które poniesiono wcześniej jako jednorazowy wydatek (założenie sadu, zakup ciągnika, maszyn, budowa chłodni), a które uwzględnia się w rachunku ekonomicznym jako koszt amortyzacji.

Biorąc pod uwagę ceny środków produkcji z 2021 r., przeciętne koszty uprawy sadu jabłoniowego przy plonie około 55,2 ton na hektar wyniosły około 42,8 tys. zł. Są to koszty bez nakładów na przechowywanie i przygotowanie owoców do sprzedaży.

Największe koszty bezpośrednie — na nich nie zaoszczędzimy

Z wyliczeń na rys. 1 wynika, że w kosztach bezpośrednich najwięcej trzeba było zapłacić za środki ochrony roślin (insektycydy, fungicydy, regulatory wzrostu, herbicydy, biostymulatory, itp.). Droga była też praca ludzka (pielęgnacja sadu i zbiór owoców), co stanowiło łącznie około 35% kosztów ogółem. Natomiast koszty nawożenia (3,3 tys. zł/ha), które budzą obecnie tak ogromne emocje, stanowiły 7,5% kosztów ogólnych.

Pojawiają się opinie wśród producentów, że z powodu drastycznego wzrostu cen nawozów będą musieli ograniczyć nakłady na nawożenie. Wydaje się jednak niezbyt uzasadnione szukanie w tym miejscu oszczędności. Zwłaszcza, że udział kosztów nawożenia w strukturze kosztów ogólnych jest niski. A nawożenie jest bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na wydajność i jakość, jeśli chodzi o zbiory jabłek.

Jeśli oszczędzać to na kosztach pośrednich

Jeśli już, spróbujmy możliwości obniżenia kosztów poszukać w innych kategoriach, np. w kosztach pośrednich. To duża grupa, obejmuje tzw. koszty pośrednie rzeczywiste. W tym m.in. remonty maszyn, budynków, urządzeń, konstrukcji sadu, koszty zatrudnienia pracowników administracyjnych, porządkowych, koszty energii, innych mediów, promocji i reklam, koszty szkoleń, itp. Drugą grupą wśród kosztów pośrednich są tzw. koszty majątkowe. Przykładowo zalicza się do nich podatki (rolne, od nieruchomości, odsetki od kredytów, ubezpieczenia KRUS, majątkowe, składki, czy inne obciążenia).

Struktura kosztów w sadzie

Rys. 1. Koszty uprawy intensywnego sadu jabłoniowego w 2021 r., w tys. zł/ha, przy plonie ogólnym 55,2 ton/ha (bez kosztów przechowywania i sortowania)

fot. dr inż. Dariusz Paszko

Koszt produkcji jabłek, czyli ile kosztuje wyprodukowanie 1 kg jabłek

Koszt produkcji kilograma jabłek jest uzależniony przede wszystkim od plonu z hektara sadu. Zasada niby jest prosta, im wyższy plon, tym niższe powinny być koszty jednostkowe jabłek deserowych. Tyle teoria. Praktyka jest jednak trochę bardziej skomplikowana. Ogromne znaczenie dla kosztów produkcji jabłek deserowych ma udział jabłek przemysłowych. Im jest wyższy, tym teoretycznie zwiększa się koszt produkcji jabłek deserowych. Dlaczego?
Przy kosztach uprawy hektara, jak przedstawiono na rys. 1, przy plonie ogólnym 55,2 ton/ha i udziale jabłek przemysłowych na poziomie 8,7% (4,8 ton) – koszt wyprodukowania w sadzie kilograma jabłek wyniesie około 0,78 zł (rys. 2).

koszt wyprodukowania w sadzie kilograma jabłek

Rys. 2. Koszty produkcji 1 kg jabłek w intensywnym sadzie jabłoniowym w 2021 roku, w zł/kg, przy plonie ogólnym 55,2 ton/ha, (bez kosztów przechowywania i sortowania)

fot. dr inż. Dariusz Paszko

Ale jest to koszt produkcji zarówno jabłek deserowych, jak i przemysłowych. Teoretycznie można próbować podzielić koszty ogólne na jabłka deserowe i przemysłowe. W praktyce jednak jest to obarczone tak dużymi trudnościami, że się tego nie robi.

Łatwiej jest pomniejszyć koszty ogólne o dochód ze sprzedaży jabłek przemysłowych (minus koszty sprzedaży) i w ten sposób ukazać szacunek. O ile teoretycznie może wzrastać koszt produkcji, w przeliczeniu tylko na jabłka deserowe, pokazano na rys. 3. A zatem producent, który może mieć z różnych powodów wyższy odsetek owoców na przemysł, powinien być świadomy takich zależności.

Koszt produkcji jabłek

Rys. 3. Symulacja „tylko” kosztów produkcji 1 kg jabłek deserowych w sadzie (w zł/kg w 2021 r.), przy plonie ogólnym 55,2 ton/ha i różnym poziomie udziału jabłek przemysłowych, (bez kosztów przechowywania i sortowania).

fot. dr inż. Dariusz Paszko

 

Powyższe kalkulacje związane z kosztami produkcji jabłek w roku 2021 zostały przeprowadzone przez autora artykułu.


Czytaj też:
Koszt założenia sadu jabłoniowego – obecne realia
Ceny jabłek deserowych 2022

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4 / 5. Liczba głosów 7

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *