Gorzka zgnilizna. Czym chronić jabłka przed tą chorobą przechowalniczą?

Jedną z groźniejszych chorób przechowywanych owoców ziarnkowych jest gorzka zgnilizna. Dotyka ona przeważnie jabłka przeznaczone do długiego składowania, ale także gruszki. Jak zatem skutecznie zabezpieczyć owoce przed porażeniem i zapobiec ich zniszczeniu? Radzi fitopatolog prof. Marek Grabowski, który latami współpracował z polskimi i niemieckimi sadownikami.

Gorzka zgnilizna to powszechna choroba jabłek i gruszek, powodująca znaczne straty owoców po zbiorze, podczas długiego przechowywania.

Najgroźniejsze choroby przechowalnicze jabłek i gruszek

Najczęściej w uprawie drzew ziarnkowych największe zagrożenie stanowią gorzka zgnilizna jabłek i gruszek oraz sina pleśń nazywana kiedyś mokrą zgnilizną owoców. Do zakażeń zalążni przez patogeniczne grzyby dochodzi już od fazy kwitnienia drzew. W późniejszych okresach sezonu źródłami infekcji zawiązków owoców i rozwijających się owoców są porażone pędy, zmumifikowane owoce lub chore organy roślinne w obrębie korony drzew oraz resztki chorych roślin w glebie. Wrotami infekcji, poza naturalnymi otworami roślin (miodniki/nektarniki w kwiatach, przetchlinki owoców) są inne części roślin uszkodzone przez przymrozki lub podczas zabiegów pielęgnacyjnych przeprowadzanych w sadzie.

Zgorzel kory jabłoni i gorzka zgnilizna — wspólny sprawca

Późniejsza choroba owoców — jabłek i gruszek, rozwijająca się najintensywniej w okresie ich długiego przechowywania ma swoje źródło w sadzie. Mianowicie zgorzel kory jabłoni i gorzką zgniliznę wywołują ci sami sprawcy — grzyby z rodzaju Neofabraea (Neofabraea malicorticis, Neofabraea vagabunda). Kilka lat temu funkcjonowali pod nazwami odpowiednio — Pezicula malicorticis, Pezicula alba.

Wyżej wymienione patogeny infekują korę i drewno młodych pędów, a także krótkopędów — organów, na których formują się pąki kwiatowe. Tak bliska odległość chorych krótkopędów, na których tworzą się zarodniki, stanowi ogromne zagrożenie dla rozwijających się kwiatów.

W sadach źródłem infekcji są zarodniki workowe i konidialne powstające na porażonych pędach i krótkopędach jabłoni oraz gruszy.

Gorzka zgnilizna 

Gorzka zgnilizna jabłek - chory owoc

Gorzka zgnilizna jabłek — porażenie przez grzyby powodujące zgorzel kory

fot. Marek Grabowski

Na jabłkach i gruszkach podczas okresu przechowywania (często pod jego koniec) pojawiają się wokół przetchlinek brunatne plamy, wywoływane przez grzyby z rodzaju Neofabraea. W miarę upływu czasu przebarwienia te szybko się powiększają i łączą ze sobą, osiągając średnicę kilku centymetrów. Są one w centralnej części ciemnobrunatne, a przy brzegach nieco jaśniejsze.

Gorzka zgnilizna na jabłku

Gorzka zgnilizna — przekrój przez chore jabłko w miejscu gnilnej plamy. Miąższ objęty zgnilizną oddziela się od pozostałej części jabłka

fot. Katarzyna Kupczak

Tkanka w ich obrębie ulega maceracji. Przy czym nie rozpada się, ale stanowi skupienie, które podczas przekrawania owocu może się w całości oddzielić od jeszcze niezniszczonego miąższu. Pod skórką, w centralnym punkcie obszaru plamy obserwuje się występowanie skupień zarodników konidialnych o żółtobrunatnym zabarwieniu. Do infekcji owoców dochodzi od czerwca aż do zbiorów.

Zarodniki konidialne grzybów z rodzaju Neofabraea kiełkują na powierzchni owoców, a ich strzępki wnikają do wnętrza, penetrując przetchlinkę. Gdy jabłka osiągają w przechowalni lub po wyjęciu z niej dojrzałość konsumpcyjną, obserwuje się ich gnicie. Rozwojowi sprawców choroby sprzyjają także niska temperatura w przechowalniach oraz chłodniach.

Sina pleśń 

Sina pleśń gruszy

Sina pleśń — zarodnikowanie na gruszy

fot. Marek Grabowski

Kilka lat temu jej nazwa brzmiała — mokra zgnilizna. Wciąż jeszcze funkcjonuje, m.in. w etykietach fungicydów zarejestrowanych przed laty.
Jest to jedna z najczęstszych chorób przechowywanych owoców. Na jabłkach i gruszkach wokół uszkodzonej skórki pojawiają się brunatne plamy gnilne pokryte sinozielonym nalotem. Stanowią go skupienia grzybni, trzonków i konidiów patogenu. Z gnijących owoców, pachnących wyraźnie pleśnią, rozpadających się po dotknięciu wycieka lepki płyn.

Sprawcą choroby jest najczęściej Penicillium expansum. Grzyby z rodzaju Penicillium występują

Sina pleść jabłek

Sina pleśń jabłek — skupienia zarodników w miejscu uszkodzenia skórki

fot. Marek Grabowski

w przechowalniach i chłodniach oraz na resztkach materii organicznej w sadzie. Wrotami infekcji są wszelkiego rodzaju zranienia skórki. Dlatego też należy unikać uszkodzeń skórki owoców podczas zbioru i sortowania, a do przechowywania przeznaczać tylko nieuszkodzone, zdrowe owoce. Sina pleśń jabłek i gruszek rozwija się w szerokim zakresie temperatury. Patogen będący sprawcą choroby, jest bardzo groźny także pośrednio. Oprócz gnicia owoców (szkody bezpośrednie) wytwarza w miąższu porażonych owoców mykotoksynę (patulina). Wycięcie chorobowo zmienionej, zgniłej części owocu nie uwalnia go z patuliny. Może być ona bowiem obecna w pozostałych częściach miąższu. Ta mykotoksyna działająca mutagennie, teratogennie i karcynogennie może być obecna także w przetworach pochodzących z porażonych owoców.

Gorzka zgnilizna — ograniczenie porażenia to większa rentowność produkcji owoców

Zdrowych owoców po okresie ich przechowywania możemy się spodziewać, gdy do chłodni trafiły tylko te pozbawione chorób. Na rynku jest zarejestrowanych wiele preparatów do stosowania w trakcie wegetacji roślin, zapobiegawczo przeciwko patogenom powodującym w przyszłości choroby przechowalnicze jabłek i gruszek.
Skuteczna ochrona przed zbiorem, to także właściwy dobór fungicydu zastosowanego w odpowiednim terminie. Preparaty te powinny wykazywać szerokie spektrum działania w stosunku do wielu patogenicznych grzybów oraz charakteryzować się krótkim okresem karencji.

Trzeba pamiętać, że z chorobami przechowalniczymi walczymy już od kwitnienia drzew owocowych. Bowiem większość patogenicznych grzybów — sprawców chorób ujawniających się w przechowalni — dokonuje infekcji już w czasie kwitnienia. Przy czym okres ich aktywności infekcyjnej trwa aż do zbiorów owoców z drzew. Zakażenia bezpośrednio przed zbiorem skutkują tym, że stadia infekcyjne grzybów mogą przetrwać w przetchlinkach, a uaktywniają się podczas przechowywania.

Oprysk na choroby przechowalnicze

Preparatem godnym polecenia w ochronie jabłek i gruszek przed chorobami przechowalniczymi jest Bellis 38 WG. Zawiera on 2 uzupełniające się synergistycznie substancje czynne: boskalid i piraklostrobinę. Działa zapobiegawczo i interwencyjnie — systemicznie (układowo) zarówno przeciwko gorzkiej zgniliźnie jabłek i gruszek, jak również sinej pleśni gruszek. Obecność i efektywność dwóch substancji czynnych zmniejsza ryzyko powstawania form patogenów odpornych na działanie stosowanych fungicydów.

Bellis 38 WG może być użyty w dawce jednorazowej 0,8 kg/ha 7–21 dni przed zbiorem. W razie konieczności tj. gdy presja ze strony chorób jest szczególnie duża, można go zastosować dwa razy: na 3 tygodnie przed zbiorem owoców z drzewa i ponownie jednak nie później niż 7 dni przed zbiorem jabłek czy gruszek.

Przeprowadzone przez nas doświadczenia wykazały przy okazji wysoką skuteczność preparatu Bellis 38 WG w ograniczaniu innych chorób

Brunatna zgnilizna owoców

Brunatna zgnilizna owoców drzew ziarnkowych — skupienia zarodników konidialnych

fot. Marek Grabowski

przechowalniczych. Takie efekty obserwowaliśmy także w przypadku: brunatnej zgnilizny owoców drzew ziarnkowych, szarej pleśni oraz zgnilizn gniazda nasiennego.

Co również bardzo ważne — Bellis 38 WG jest zalecany do użycia w systemach Integrowanej Produkcji owoców.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.4 / 5. Liczba głosów 18

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Prezentowane informacje w zakresie środków ochrony roślin zawarte w serwisie www.sadowniczeabc.pl nie zawierają pełnej treści etykiet-instrukcji stosowania. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.

Artykuł zawiera lokowanie produktu i ma charakter promocyjny.

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *