Chwasty w sadzie. Integrowane podejście do zachwaszczenia

Chwasty w sadzie stanowią poważny problem. Mogą negatywnie wpływać na wielkość i jakość owoców. Jedną z niekorzystnych obserwacji jest pozostawienie sadu w silnym, wysokim zachwaszczeniu. Korzenie chwastów znajdują się zwykle bliżej powierzchni gleby niż korzenie drzew, są lepiej zasilane przez niewielkie, niezbyt intensywne opady deszczu. Powodują, że przy niezbyt intensywnych opadach woda dla drzew staje się niedostępna, powodując silny przyrost masy zielonej chwastów.

Wysokie zachwaszczenie powoduje, że część plonu dojrzewa w obszarze wysokiej wilgotności, jaka utrzymuje się w obrębie młodych zielonych liści chwastów. Ponadto, wysokie chwasty ograniczają dostęp do słońca i obniżają wybarwienie owoców. W systemie uprawy integrowanej chwasty w niewielkiej ilości stanowią jednak ważny element bioróżnorodności sadu. Chwasty, które nie są dominujące w sadzie, przyczyniają się do zwiększenia liczby owadów pożytecznych oraz mogą być pomocne w walce ze szkodnikami.

Chwasty w sadzie i ich mechaniczne zwalczanie w międzyrzędziach

Mechaniczne zwalczanie chwastów w międzyrzędziach dotyczy głównie młodych sadów. Ugór mechaniczny powinien być w sadach integrowanych utrzymywany nie dłużej niż 2–3 sezony po założeniu kwatery. Dłuższe utrzymywanie gleby bez okrywy powoduje bowiem degradację gleby, niszczenie jej dobrej struktury. Zwiększa też ryzyko erozji powietrznej i wodnej, powoduje zaskorupienie w wierzchniej warstwy przy silnych opadach deszczy, a duże krople odbijające się od gołej powierzchni gleby brudzą owoce.

W kolejnych latach alternatywą dla mechanicznego zwalczania chwastów w uprawie integrowanej jest założenie w międzyrzędziach murawy złożonej z co najmniej trzech gatunków traw.

Inny sposób to wysiew w międzyrzędzia mieszanek traw z roślinami bobowatymi drobnonasiennymi. Na szczególną uwagę zasługuje koniczyna biała, która dobrze radzi sobie z przydeptywaniem i ugniataniem przez koła ciągnika.

Chwasty w sadzie i ich mechaniczne zwalczanie w rzędach drzew

Ugór mechaniczny jest jednak najbardziej popularną metodą utrzymywania gleby w rzędach drzew w systemie, w którym eliminuje się lub ogranicza stosowanie herbicydów. Zwalczanie mechaniczne chwastów polega wówczas na zastosowaniu maszyn z uchylnymi sekcjami bocznymi, w postaci bron, lub glebogryzarek. Zwalczanie mechaniczne można także stosować zamiennie z chemicznym — czyli herbicydowym.

Najważniejszym ograniczeniem w systemie integrowanej produkcji jest zaniechanie zwalczania chwastów w rzędach drzew w drugiej połowie lata. Od połowy sierpnia w rzędach drzew pozostawia się zachwaszczenie, które na skutek niewielkich ilości wody obsycha i stanowi zabezpieczenie dla gleby na czas jesieni i zimy. Pozostawione w tym systemie chwasty w sadzie rozkładając się zimą, dostarczają do gleby związków nawozowych i materii organicznej, eliminując ryzyko wyeksploatowania gleby.

Od kiedy zwalczać mechanicznie chwasty?

W systemie integrowanej produkcji ograniczenie zachwaszczenia w pierwszej części sezonu ma szczególne znaczenie. Na tym etapie jak najbardziej uzasadnionym jest mechaniczne zwalczenie chwastów w rzędach drzew. Chwasty są wówczas niewielkie, a zastosowanie mechanicznego sposobu wyeliminuje także odrosty korzeniowe od podkładek. Wówczas zwalczanie chwastów polega na 2–3-krotnym zwalczaniu mechanicznym w rzędach drzew, uzupełnionym o 2 lub 3 zabiegi zwalczania herbicydami. W międzyrzędach kosi się natomiast murawę lub wysianą mieszankę, gdy jej wysokość osiągnie około 25 cm.

Mechaniczne zwalczanie chwastów należy wykonywać na niewielkiej głębokości, by nie naruszać systemu korzeniowego drzew. Nie można dopuścić do uszkodzeń korzeni i naruszenia gleby w głębszej warstwie, gdyż może to mieć negatywne skutki dla drzewek.

Ochrona gleby przed erozją

Chwasty w sadzie

Chwasty w sadzie stanowią poważny problem, z którym można sobie radzić na wiele sposobów

fot. Katarzyna Kupczak

W integrowanej uprawie chwasty w sadzie pełnią też funkcje pozytywne. Przede wszystkim różnorodność roślin w uprawie sprawia, że ekosystem jest bardziej stabilny ekologicznie. Zwiększenie bioróżnorodności w sadzie wpływa na ograniczenie występowania szkodników i większą stabilność uprawy. Z tego względu chwasty w sadzie w niewielkiej ilości, niezbyt wysokie, niezagrażające uprawie i owocom są pożądane. Regulacja zachwaszczenia w międzyrzędziach polega głównie na regularnym jego koszeniu. Jest ono dobrze tolerowane przez trawy oraz niektóre rośliny bobowate drobnonasienne. Pozostałe rośliny po kilkunastu koszeniach zostają w mniejszości.

Mechaniczne zwalczanie chwastów przed założeniem sadu

Mechaniczne zwalczanie chwastów przed założeniem sadu stanowi ważny element w powodzeniu uprawy. W integrowanej produkcji owoców zastosowanie herbicydów przed sadzeniem drzew łączy się z kilkukrotnym mechanicznym usunięciem chwastów. Mechaniczne zwalczanie jest przydatnym procesem w pozbywaniu się chwastów trwałych, jak nawłoć, ostrożeń polny czy perz.

Ze względu na dużą uciążliwość chwastów trwałych, naprzemienne zwalczanie mechaniczne i z użyciem środków chemicznych pozwoli na dobre przygotowanie stanowiska do nasadzeń. Po założeniu sadu skuteczne usunięcie chwastów trwałych staje się o wiele bardziej problematyczne i czasochłonne.

Co zrobić ze skoszoną trawą?

Systematyczne koszenie murawy pozwala na szybkie usunięcie chwastów przed ich rozsianiem się. Koszenie powinno być wyznaczone w terminie, w którym chwasty w sadzie nie mają jeszcze rozwiniętych nasion. Dotyczy to zwłaszcza mniszka pospolitego. Skoszone fragmenty traw i chwastów, zgodnie ze strategią integrowanej produkcji owoców należy pozostawić w sadzie jako element zielonego nawozu. Materia organiczna powinna być silnie rozdrobniona, zmulczowana, co pozwoli na jej szybkie rozłożenie się do prostych związków organicznych.


Czytaj też:
Integrowana Produkcja – czas na zgłoszenie gospodarstwa
Integrowana ochrona roślin. Zasady, narzędzia, konsekwencje

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 0 / 5. Liczba głosów 0

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *